Ερωτήσεις και απαντήσεις

Παιδιά έξω από παλιό εργοστάσιο παπουτσιών στην Καμπούλ του Αφγανιστάν © ΔΑ

Όλοι οι άνθρωποι έχουν ανθρώπινα δικαιώματα, όπως κι αν τους ονομάζουμε και όπου κι αν βρίσκονται.

Καθημερινά άνθρωποι αποφασίζουν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, την κοινότητά τους και τη χώρα τους. Κάποιοι φεύγουν από φόβο, για τη ζωή τους ή τη ζωή των οικείων τους. Άλλοι φεύγουν επειδή τους εξανάγκασαν η κοινωνική ή η οικονομική τους κατάσταση. Ένα από τα πιο σημαντικά δικαιώματα που είναι κοινό σε όλους τους πρόσφυγες, στους αιτούντες άσυλο, στους μετανάστες και σε αυτούς που εκτοπίζονται στο εσωτερικό της χώρας τους είναι το δικαίωμα στην ελευθερία από διακρίσεις.

Ποιος είναι πρόσφυγας;

Σύμφωνα με τη Συνθήκη του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, που έχει υπογραφεί από 140 χώρες, πρόσφυγας είναι κάποιος που βρίσκεται εκτός της χώρας καταγωγής του και κινδυνεύει πραγματικά να υποστεί παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του εξαιτίας της ταυτότητάς του ή των πεποιθήσεών του. Δεν μπορεί ή δεν θέλει να επιστρέψει επειδή η κυβέρνησή του δεν μπορεί ή δεν θέλει να τον προστατέψει. Εξαιτίας της δίωξης που μπορεί να αντιμετωπίσει, ένας πρόσφυγας δικαιούται να προστατευθεί από μια εξαναγκαστική επιστροφή στη χώρα καταγωγής του. Εκτός από τα δικαιώματα που έχουν όλοι οι άνθρωποι, ο πρόσφυγας δικαιούται αυτήν την προστασία, όπως επίσης και προστασία από δίωξη για παράνομη είσοδο, έγγραφα ταυτότητας και ταξιδιωτικά έγγραφα, και πρόσβαση σε μια μακροπρόθεσμη λύση. Αυτή μπορεί να είναι η ενσωμάτωση στη χώρα που του παρέχει άσυλο, η επανεγκατάσταση σε μια άλλη χώρα ή ο εθελούσιος επαναπατρισμός στη χώρα καταγωγής του, εφόσον αυτή γίνεται με ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 10,6 εκατομμύρια πρόσφυγες στον κόσμο.

Ποιος είναι αιτών άσυλο;

Η οργάνωση δεν αντιτίθεται στη επιστροφή αιτούντων άσυλο που απορρίφθηκαν, εφόσον όμως είχαν πρόσβαση σε όλες τις νόμιμες και ικανοποιητικές διαδικασίες και αν η επιστροφή τους μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και με απόλυτο σεβασμό προς τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ποιος είναι μετανάστης;

Ο μετανάστης είναι ένα άτομο που μετακινείται από ένα μέρος σε ένα άλλο. Είναι πιθανό να αναγκάζεται να φύγει επειδή φοβάται, λιμοκτονεί ή φοβάται πολύ για την ασφάλεια και προστασία της οικογένειας του. Μπορεί να μετακινείται και οικειοθελώς. Είναι δυνατό να συμβάλουν πολλοί λόγοι σε μια τέτοια απόφαση. Οι μετανάστες είναι ανθρώπινα όντα και έχουν ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη ζωή, στην ελευθερία από αυθαίρετη κράτηση, στην ελευθερία από βασανιστήρια, καθώς και σε ένα ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο. Υπάρχουν κάποια διεθνή νομικά κριτήρια τα οποία είναι συγκεκριμένα ως προς τα δικαιώματα των μεταναστών εργαζομένων. Επίσης η Διεθνής Αμνηστία χαιρέτισε τη Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία Όλων των Μεταναστών Εργαζομένων και των Μελών των Οικογενειών τους, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2003. Εκτιμάται ότι υπάρχουν 175 εκατομμύρια μετανάστες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ποιος είναι εκτοπισμένος στο εσωτερικό της χώρας του;

Ο εκτοπισμένος στο εσωτερικό της χώρας είναι ένα άτομο που αναγκάστηκε να καταφύγει από ένα μέρος της χώρας σε ένα άλλο. Η βασική διαφορά μεταξύ ενός εκτοπισμένου στο εσωτερικό της χώρας και ενός πρόσφυγα είναι ότι ο τελευταίος διέσχισε διεθνή σύνορα. Όπως και οι πρόσφυγες, οι εκτοπισμένοι στο εσωτερικό της χώρας φεύγουν λόγω προβλημάτων όπως ο πόλεμος, η εθνικές εκκαθαρίσεις, η θρησκευτική καταδίωξη ή ο λιμός. Οι εκτοπισμένοι στο εσωτερικό της χώρας τους έχουν ανθρώπινα δικαιώματα. Αν και η κυβέρνησή τους είναι υποχρεωμένη να προστατεύει τα δικαιώματα τους, ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν είναι ότι η κυβέρνησή τους αδυνατεί ή δε θέλει να τους προστατέψει. Εκτιμάται ότι υπάρχουν 18,1 εκατομμύρια εκτοπισμένοι στο εσωτερικό της χώρας τους.

Τι κάνει η Διεθνής Αμνηστία;

Η Διεθνής Αμνηστία διεξάγει παγκοσμίως έρευνα και δράση για τα δικαιώματα των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο, των μεταναστών και των εκτοπισμένων στο εσωτερικό της χώρας τους. Για τους πρόσφυγες, διεκδικούμε το δικαίωμα στο άσυλο, προωθώντας πολιτικές και νομοθετικές αλλαγές και ορισμένες φορές αναλαμβάνοντας δράση σε ξεχωριστές υποθέσεις και θέματα. Για τους μετανάστες, διεκδικούμε το δικαίωμά τους να μην υφίστανται διακρίσεις, προωθώντας πολιτικές και νομοθετικές αλλαγές. Για τους εκτοπισμένους στο εσωτερικό της χώρας τους, πιέζουμε τη διεθνή κοινότητα για αποτελεσματική προστασία.

Η Διεθνής Αμνηστία δεν εκπροσωπεί μεμονωμένους αιτούντες άσυλο ή πρόσφυγες, ούτε προσφέρει νομικές υπηρεσίες. Ωστόσο, ορισμένες φορές δραστηριοποιείται σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Αν κάποια φορά η Διεθνής Αμνηστία δεν αναλάβει ενεργό ρόλο στην υποστήριξη κάποιας ειδικής περίπτωσης, αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι η οργάνωση θεωρεί ότι το εν λόγω άτομο δεν δικαιούνται προστασία. Συχνά, κατά τη διάρκεια διαδικασιών για παροχή ασύλου, οι ίδιοι οι αιτούντες άσυλο, οι δικηγόροι τους ή φορείς που συμμετέχουν στη διαδικασία, λαμβάνουν και χρησιμοποιούν πληροφορίες από τη Διεθνή Αμνηστία σχετικά με την κατάσταση στη χώρα προέλευσης.